معرفی دانشکده الهيات، معارف اسلامی و ارشاد - آشنایی با رشته فلسفه و کلام اسلامی

فهرست مطلب

آشنایی با رشته فلسفه و کلام اسلامی

پيشينه رشته:

رشته فلسفه را باید پرسابقه‌ترين رشته‌ علوم انساني در دنيا دانست. این دانش در اسلام و ايران نيز از قدمتي طولاني برخوردار است. اين دانش با ظهور اسلام و عنايت ويژه‌ اين دين الهی به عقلانيت، در ميان انديشمندان مسلمان رشد يافت و اين دانشمندان با بهره از یافته‌های فيلسوفان گذشته و با الهام از آموزه‌های وحيانی دست به کار تدوين دانشی شدند که امروزه از آن با عنوان فلسفه اسلامی ياد می‌شود. در سنت اندیشه اسلامی با دانش ديگری نيز به نام کلام نيز مواجه هستيم که اندیشمندان آن به بررسی، مطالعه و دفاع از عقايد دينی می‌پردازند. اين دو دانش تا پیش از تأسيس دانشگاه در ايران در حوزه‌های علميه مورد توجه بود و هم‌اکنون نيز چنين است لکن با تأسيس دانشگاه، برای نخستين بار به صورت رشته دانشگاهی در سال 1313 در دانشکده معقول و منقول (دانشکده الهيات امروزی) دانشگاه تهران تدريس گرديد.

موضوع رشته:

فلسفه در معنای عام خود مشتمل بر مطلق دانش‌های عقلی و شامل حکمت نظري و عملي و فلسفه‌هاي مضاف مي‌شود. اما در معنای خاص آن دانشی است که از آن تحت عناوین «الهیات»، «فلسفه اُولی»، «فلسفه علیا»، «ما بعدالطبیعه»، «متافیزیک» یا «علم کلی» یاد می‌شود. هر چند در فلسفه اسلامي تاکيد بر فلسفه اولي است ولي ساير شاخه‌ها هم مدنظر قرار مي‌گيرد. اندیشمندان این دانش می‌کوشند کلی‌ترين و ریشه‌ای‌ترين پرسش‌های بشر را در حيطه‌هاي گوناگون فرا روی خود قرار داده و پاسخ‌هایی عميق و بر اساس استدلال عقلی برای آنها فراهم کنند. اندیشمندان با این رویکرد در تلاش برای شناخت عالم بوده‌اند و دست‌یابی به حقیقت را در گرو شناخت عالم عینی -آنگونه که واقعا هست- می‌دانستند. مسائلی از قبيل هستی، معرفت، علّيت، حرکت، زمان، خدا، انسان و... اموری هستند که در اين دانش به آنها پرداخته می‌شود.

دروس، گرایش‌ها و مقاطع تحصيلی رشته:

دوره تحصیلی در رشته فلسفه و کلام اسلامی، به صورت کارشناسی ارشد پیوسته می‌باشد که به صورت پنج سال کارشناسی و دو سال کارشناسی ارشد تعریف شده است. دانشجویان در طول دوره تحصیلی کارشناسی ارشد پیوسته 233 واحد را می‌گذرانند.

دانشجويان اين رشته نيز، علاوه بر دروس تخصصی رشته فلسفه و کلام اسلامی حدود 80 واحد دروس با ماهیت معارف اسلامی (فقه، اصول فقه، دوره مطالعاتی آثار استاد شهید مطهری، تفسیر و تدبر در قرآن کريم، قواعد و مکالمه عربی و...) و همچنین زبان انگلیسی را در طول تحصیل می‌گذرانند.

از جمله دروس تخصصی اين رشته در اين مقطع می‌توان به آشنايي با نظام‌های فلسفی (مشاء، اشراق و حکمت متعاليه)، فلسفه اسلامی (با تمرکز بر کتاب شرح منظومه)، تاریخ فلسفه اسلامی، فلسفه غربي و تاریخ آن، منطق صوری، منطق ریاضی، کلام، الهيات در قرآن کريم، الهيات در نهج‌البلاغه، فلسفه‌هاي مضاف (فلسفه علم، فلسفه ذهن و...) معرفت‌شناسی و... اشاره کرد. دروس اين رشته بیشتر بر فلسفه صدرایی متمرکز است اما ديگر مکاتب فلسفی اسلامی و غیر آن نيز مورد مطالعه قرار می‌گيرد. هر ساله، بخش مهمی از دانش‌آموختگان اين رشته در مقطع دکتری دانشگاه‌های کشور و گاه مراکز خارج از کشور جهت ادامه تحصیل پذیرفته می‌شوند.

دانشگاه امام صادقعلیه‌السلام، در مقطع دکترای تخصصی رشته فلسفه و کلام اسلامی نیز دانشجو می‌پذیرد. دوره دکتری در اين رشته نیز از حیث شرایط تحصیلی مانند رشته فقه و مبانی حقوق می‌باشد

کارکر‌دها و توانمندسازی‌های رشته:

دانشگاه امام صادق علیه‌السلام که با رویکردی تلفيقی به توليد دانش می‌نگرد، بخشی از رشته‌های خود را به عنوان رشته مادر و مبنایی برای تبيين پایه‌های اين رويکرد تلفيقی قلمداد می‌کند. از جمله اين رشته‌های پایه دانش فلسفه است که در آن به بررسی مبنایی و ریشه‌ای مبانی تبيين هستی، شناخت، علم، انسان و ... پرداخته می‌شود. بنابر اين در اين رشته تلاش مي‌شود برنامه‌های آموزشی به گونه‌ای سامان یابد که دانش‌آموختگان اين دانشگاه بيشتر در حوزه‌های پژوهشی و مطالعاتی توانمند گردند.

کار علمی دقیق، استفاده از اساتيد برجسته در اين رشته و انگيزه‌های ويژه دانشجويان اين رشته، سبب شده است که دانش‌آموختگان موفق اين رشته، نسبت به سایر دانش‌آموختگان فلسفه اسلامی دانشگاه‌های کشور از برجستگی‌های خاصی در عرصه‌های آموزشی و پژوهشی برخوردار باشند که نمود آن پذيرش درصد بالايي از دانش‎‌آموختگان در مقطع دکتري فلسفه و نيز اشتغال شمار بسياري از دانش‎‌آموختگان در هيأت علمي دانشگاه‌هاست. از جمله فعالیت‌های علمی امکان‌پذير توسط دانش‌اموختگان اين رشته می‌توان به تدريس در دانشگاه‌ها، ورود به عرصه‌های فرهنگی و فعاليت‌های پژوهشی در مؤسسات مربوطه اشاره نمود.

معرفی گروه فلسفه و کلام اسلامی:

مديريت گروه فلسفه و کلام اسلامی بر عهده فیلسوف برجسته معاصر، حضرت آیت‌الله سید حسن سعادت مصطفوی مي‌باشد. هم‌اکنون نيز دانشجويان اين رشته از وجود ايشان به عنوان استاد و رییس گروه بهره می‌برند.

در حال حاضر، گروه فلسفه و کلام اسلامی دارای شش عضو هيأت علمی متشکل از دو استاد، دو دانشيار و دو استاديار می‌باشد.

 

برای آشنایی بیشتر: وب سایت دانشکده الهیات