دانشکده معارف اسلامی و مدیریت

 پيشينه رشته و دانشکده:

رشته‌ي مديريت يکي از رشته‌هاي علوم انساني به شمار مي‌رود. علوم انساني، مجموعه‌ي رشته‌هايي هستند که حاصل گردآوري و دسته‌بندي تجربه‌ها در جهت شناخت انسان و حل مسائل مربوط به آن، چه در بعد فردي (مثل روانشناسي و زبان شناسي) و چه در بعد اجتماعي، هستند (مثل جامعه‌شناسي و اقتصاد). علوم انساني، برخلاف شناختي که از آن در دوره‌ي متوسطه وجود دارد، در سطوح دانشگاهي (به خصوص دانشگاه‌هاي کشورهاي پيشرفته)و کاربردي آن از جايگاه بسيار مهم و بالايي برخوردار است. اين اهميت، از پيچيدگي فردي و اجتماعي انسآن‌ها و دشواري شناخت آن‌ها و حل مسائل و مشکلات مربوط به آن‌ها ناشي مي‌شود؛ تا جايي که فهم و درک با ابزارها و تسهيلات ساخته‌ي خود انسآن‌ها سروکار دارد (مانند علوم مهندسي) و يا با پديده‌ها و طبيعت قابل لمس و قابل مشاهده درگير است (مانند علوم زيستي و طبيعي)، حل و فصل مسائل مربوط به آن‌ها بسيار آسان‌تر از زماني است که روي رفتارهاي پيچيده و غير قابل پيش‌بيني و تصور فردي و اجتماعي انسآن‌ها مطالعه مي‌شود.
مديريت در معناي ساده و عاميانه‌ي آن، امري عمومي است که به هر نوع رياست، سرپرستي، زمان‌بندي و برنامه‌ريزي براي انجام کارهاي شخصي و مانند آن‌ها گفته مي‌شود.
مديريت در معناي علمي و دانشگاهي آن، به اداره‌ي کارها و انجام کارهاي مناسب به کمک ديگران براي رسيدن به اهدافي معين در يک مجموعه گفته مي‌شود. اداره‌ي کارها به اين معنا، نيازمند برنامه‌ريزي، تشکيل يک سازمان و يا نظام دادن به يک مجموعه براي اجراي برنامه‌ها، فراهم کردن و تهيه‌ي امکانات و افراد مورد نياز براي اجراي برنامه‌ها، نظارت بر اجراي صحيح و به‌موقع برنامه‌ها و اين قبيل اقدامات است.
مديريت مجموعه‌هاي انساني، از گروه‌ها و تيم‌هاي کوچک گرفته تا شرکت‌ها، ادارات، سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و مانند آن‌ها و از موسسات دولتی گرفته تا شرکتهای خصوصی، شرکت‌هاي توليدي و صنعتي يا خدماتي، بانک‌ها و مانند آن‌ها را در بر مي‌گيرد.
موضوع رشته‌ي مديريت، مسائل و موضوعات به وجود آمده در محلهای فوق را در بردارد. در طول تحصيل در اين رشته، مسائل و موضوعات مربوط به اداره‌ي سازمان‌ها و جوامع مطرح مي‌گردد و راه‌ها و روش‌هاي مديريت آن‌ها و لوازم و پيش‌نيازهاي مربوط ارائه مي‌شود. رشته‌ي مديريت نيز مانند ساير رشته‌هاي علوم انساني حاصل گردآوري تجارب مديران موفق و راه‌هاي موفقيت در مديريت و يا روش‌هاي بهبود و اصلاح سازمان‌ها و جوامع مي‌باشد.
رشته‌ي مديريت در رده‌ي علوم ميان رشته‌اي نيز قرار مي‌گيرد. اين علوم، علومي هستند که از رشته‌هاي ديگر و يا ترکيبي از آن‌ها براي پرداختن به مسائل و موضوعات مربوط به رشته‌ي خود بهره مي‌گيرند. براي مثال، رشته‌ي مديريت، از رشته‌ي روان‌شناسي، جهت تجزيه و تحليل بعد روحي و رواني انسآن‌ها و رفتارهاي آن‌ها، از اقتصاد، جهت درک داد‌ و ستدهاي کوچک و بزرگ در جامعه و چگونگي تهيه‌ي منابع مالي جوامع و افراد آن‌ها، از رياضيات، جهت استفاده از استدلال‌ها و تحليل‌هاي رياضي در اندازه‌گيري و سنجش کمي روابط در سازمان‌ها و مانند آن بهره مي‌گيرد.
دانشکده معارف اسلامی و مدیریت با عنایت به چنین جایگاهی در سال 1369 تأسیس شد و از آن زمان تا کنون به پرورش نیروهای توانمند، مستعد و متخصص در حوزه مدیریت مشغول است.

دانشکده ای برای تلفيق معارف اسلامي و مديريت:

معارف‌اسلامي بخش جدايي‌ناپذير رشته‌هاي دانشگاه امام‌صادق علیه السلام مي‌باشد. آنچه در تعريف معارف اسلامي در اين دانشگاه مد نظر قرار گرفته، گسترده‌تر از تعليمات ديني و قرآن دوره‌ي دانش‌آموزي است. اين معارف، تمامي معارف فردي و اجتماعي، عمومي و خاص، فکري و عملي، مبنايي و کاربردي، سعادت‌بخش، رشددهنده و سازنده‌ي اسلام را دقيق‌تر، عميق‌تر و جزئي‌تر در بر مي‌گيرد. اين معارف را در سه شکل و سه بخش ‌مي‌توان يافت ؛

بخش اول، تعاليم و معارف نابي است که در تمامي ابعاد و موضوعات مختلف در کلام خداوند، (قرآن کريم) بيان شده و در سخنان پيشوايان و امامان(حديث) رفتار و زندگي ايشان (سيره) مطرح بوده‌ است.

بخش دوم، توضيحات و نظراتي است که علماء و دانشمندان اسلام در طول تاريخ، از قرآن کريم و احاديث و سيره برگرفته و ارائه داده‌اند، که به ما در شناخت هر چه بهتر  دقيق‌تر اسلام ناب کمک مي‌کنند.

بخش سوم، مطالبي است که رفتار مردم را پس از پذيرش اسلام، که يا در يک زمان معين و دريک مکان معين زندگي کرده‌اند، يا در طول تاريخ در توضيح يک مکان زندگي کرده و تغيير و تحول پيدا کرده‌اند، مورد بررسي قرار داده و داده است. اين معارف در واحدهاي درسي مختلفي با عناوين متفاوت، نه به صورت کامل، ولي حداقل در حد آشنايي و ايجاد زمينه براي مطالعات بيشتر، ارائه مي‌شوند؛ تفسير قرآن، فقه، تاريخ اسلام و.... برخي از واحدهاي درسي موجود در برنامه‌هاي آموزشي دانشگاه، ابزارها و لوازم مقدماتي براي آشنايي با معارف اسلامي به حساب مي‌آيند. دروس مربوط به آموزش زبان عربي، منطق و مانند آن از اين جمله مي‌باشند.

ضرورت همراه کردن و کنار هم قراردادن معارف اسلامي و مديريت در عنوان اين رشته و در نام دانشکده، از تلاش و قصد دانشکده براي پايبند بودن به دين اسلام، در تمامي امور، ناشي مي‌شود. مديريت، در بخش‌هاي مختلف زندگي انسآن‌ها گسترده شده و در آن تاثير مي‌گذارد. بنابراين از لوازم پايبندي به اسلام در تمام امور و بخش‌ها و ابعاد زندگي، توجه به نگرش اسلام، ارزش‌ها و اصول و معارف‌اسلامي درباره‌ي امر مديريت است. در حال حاضر، دروس معارف‌اسلامي و دروس مديريتي به صورت مجزا و جدا از هم ارائه مي‌شوند. بنابراين تلفيق اين دو، بر عهده‌ي تحصيل کرده‌ي رشته‌ي معارف‌اسلامي و مديريت مي‌باشد، که با نگرش، فهم، دانش، آموزش و تربيتي که از تحصيل معارف‌اسلامي مي‌تواند به دست آورد، اجزا، ابعاد و روش‌هاي مختلف مديريت را مورد ارزيابي و سنجش قرار داده و در جهت رشد و سازندگي و اهداف ناب دين اسلام در خصوص زندگي فردي و اجتماعي انسان، اصلاح و تکميل کند؛ اصول مديريت، وظايف مديريت، ويژگي‌هاي مديريت، مهارت‌هاي مديريتي‌، مسائل سازمان‌ها، بهبود سازمان‌ها، رشد سازمان‌ها و مانند آن، از جمله اين ابعاد و اجزا مي‌باشند. در آينده، اين تلفيق در اثر مطالعات و تحقيقات عميق‌تر دنبال شده و نتايج آن در قالب علوم و دروس مختلف دانشگاهي به برنامه‌هاي آموزشي اين رشته اضافه مي‌شود.

براي به وجود آمدن اين تلفيق، تلاش‌هاي مشترک دانشکده (اساتيد، مسؤولان دانشکده و برنامه‌هاي دانشکده) و دانشجو لازم و ضروري است.

بايد براي دانشجوي معارف‌اسلامي و مديريت، شناخت عميق و دقيق دين اسلام و معارف و آداب و آيين اسلامي و پايبندي به آن‌ها، باارزش و مهم ‌باشد. وي بايد بخشي از تلاش‌هاي خود را در اين راه بگذارد. در کنار آن و به همراه آن، بايد به مسائل و مشکلات اجتماعي انسان‌ها (چه در ايران و چه در ساير کشورها) و اداره‌ي جوامع بر اساس اصول و فرهنگ اسلامي، اهميت داده و به آن‌ها توجه داشته باشد. بر امور و ابعاد مختلف زندگي، حساس باشد و جوينده‌ي راه‌ها و روش‌هاي به وجود آمدن يک زندگي سالم، رو‌به رشد و سعادتمند، در ابعاد فردي و اجتماعي باشد. بايد، تمامي ويژگي‌ها و مهارت‌هاي يک دانشجوي مديريت‌ِ اسلام‌شناسِ مسلمان را در خود ايجاد و تقويت کند؛ خسته نشود؛ به مسائل و مشکلات مختلف و مهم حساس باشد، حوصله و صبر داشته باشد، اهل مطالعه و تحقيق بسيار باشد، از گذشته‌ها عبرت بگيرد، فرصت‌هاي در دست خود را بيهوده از دست ندهد، عاقبت انديش و آينده‌نگر باشد، همواره خود را بسنجد، خود را اصلاح کند و دوباره بسازد و.....

دانشجوي اين دانشکده، بايد واحدهاي درسي زيادي را بگذراند و ساعات زيادي را براي مطالعه و بحث و گفتگو با هم رشته‌اي‌هاي خود اختصاص دهد، تا در اين رشته فهميده‌تر، ساخته‌شده‌تر و موفق‌تر شود. اين چيزي است که از دانشجو انتظار مي‌رود، باشد.

دانشجوي معارف اسلامي و مديريت:

پيش از هر چيزي بايد توجه کرد که مانند دانشجوي هر رشته‌اي، دانشجوي اين رشته نيز، از دوره‌ي دانش‌آموزي بيرون آمده، به دوره‌ي دانشجويي  وارد مي‌شود. ويژگي‌ اين دوره - برخلاف دوره‌ي دانش‌آموزي که فرد بنا بر اطاعت بزرگترها و جامعه‌ي خود، صلاح ديد آن‌ها و يا توصيه و سفارش آن‌ها، در موقعيت تحصيل قرار مي‌گيرد و آموز‌ش‌هايي ضروري و اوليه را براي زندگي معمول و امروزي کسب مي‌کند - جستجوگري و جويندگي براي فهميدن، يادگرفتن و دانش آموختن است.

اولين قدم در جويندگي، از همين انتخاب رشته آغاز مي‌شود. دانشجو بايد از طريق راديو، تلويزيون، نشريات و افراد باتجربه در رشته، با رشته‌هاي موردنظر خود آشنا شود و در انتخاب آن‌ها و محل تحصيل آن رشته‌ تصميم بگيرد. دانشجو بايد ويژگي‌هاي با ارزش و مهم زندگي خود را براي خودش روشن کند و رشته تحصيلي و محل تحصيل خود را بر اساس آن‌ها انتخاب کند.

دانشجو بايد بداند، زماني که با پيگيري و جويندگي خود تحصيل در يک رشته‌اي و در يک دانشگاه و دانشکده‌اي را انتخاب کرد، آداب و مقررات تحصيل در آن را بپذيرد و به آن‌ها پايبند باشد. آداب و مقرراتي که براي نظم دادن به تحصيل در نظر گرفته شده‌اند و حاصل تجربه‌هاي افراد تحصيل کرده، استاد و مسئولین دانشگاه و دانشکده هستند.

تحصیل در رشته معارف اسلامی و مدیریت

اين رشته در دانشگاه امام صادق علیه السلام دارای چهار گرایش می‌باشد که در هر دوره بسته به اقبال دانشجويان تعدادی از اين گرايش‌ها تشکيل می‌گردد. اين گرایش‌ها عبارتند از:

1.گرايش مدیريت بازرگاني: هدف از اين گرايش آشناسازي و ارائه توانمندي‌هاي لازم به دانشجو جهت تجزيه و تحليل فرآيندهاي بازرگاني، بازاریابی و بازرگانی بین الملل مي‌باشد. دروسي چون: مديريت بازاريابي، مديريت استراتژيک، مديريت بازرگاني بين‌الملل، تجارت الکترونيک، مدیريت منابع انسانی، رفتار سازمانی و . . . از دروس تخصصي اين گرايش محسوب مي‌شوند.

2.گرايش مدیریت دولتي و سياستگذاري عمومي: در اين گرايش دانشجويان بايد براي پر کردن خلأ تئوريک اداره حکومت و جامعه اسلامي ضمن آشنايي با مباحثي نظير حقوق، علوم سياسي و اقتصاد، توان يکپارچه سازي پاسخ‌هاي همه اين علوم ـ و نيز برخي ديگر ـ به مشکلات موجود و ارائه آن به صورتي جامع براي حل «مسائل عمومي» و اجراي آن راه‌حل‌ها را نيز بياموزند. دروسي چون: مباني علم اداره، مديريت تطبيقي و توسعه، مدل‌هاي خط‌مشي‌گذاري عمومي، اقتصاد سياسي بين‌الملل، رهبری و تحول در سازمان‌های دولتی، فرهنگ و توسعه، مديريت استراتژیک در سازمان‌های دولتی و . . . از دروس تخصصي اين گرايش محسوب مي‌شوند.

3.گرايش مدیریت صنعتي: هدف از اين گرايش توانمندسازي دانشجو جهت درک و تحليل فرآيندهاي صنعتي و امور مرتبط با آن در سطح خرد و کلان مي‌باشد. منظور از صنعت در این گرایش مفهوم عام آن بوده که متضمن تولید خدمات نیز می‌شود؛ لذا مباحثی چون مدیریت رسانه، مدیریت سازمان‌های خدماتی و فرهنگی و مدیریت فرایندهای ارائه خدمات مشاوره‌ای، بانکی، نفت و صنایع مرتبط با آن نیز در حیطه‌های مورد بررسی این گرایش می‌باشد. دانشجوي اين گرايش بايد به دروسي چون: مديريت توليد، مديريت کارخانه، مدیریت کيفيت، مديريت پروژه، بازاریابی صنعتی، مدیریت استراتژیک صنعتی و . . . تسلط يابد.

4.گرايش مدیریت مالي: هدف از اين گرايش توانمندسازي دانشجو براي تجزيه و تحليل سيستم‌هاي مالي و پولي و آگاهي وي از بازار سرمايه، بورس، نظام‌هاي سرمايه‌گذاري و بانکداری و . . . مي‌باشد. دانشجوي اين گرايش بايد به دروسي چون: مديريت ريسک، مديريت سرمايه و بازار، بورس و اوراق بهادار، مهندسی مالی، بازار پول و سرمایه و . . . تسلط داشته باشد.

دانشگاه امام صادق علیه السلام، در مقطع دکترای تخصصی رشته معارف اسلامی و مديريت در گرایش‌های مدیريت مالی  و مدیريت دولتی نیز دانشجو می‌پذیرد و در صدد است تا در آینده با کسب شرایط و مجوزهای لازم در رشته های مدیریت منابع انسانی، مدیریت سیستم ها و آینده‌پژوهی نیز اقدام به پذیرش دانشجو نماید. دوره دکتری رشته معارف اسلامی و مدیريت، بصورت ناپیوسته است و برای ورود به مقطع دکتری، از میان داوطلبانی که در کنکور دکتری سازمان سنجش حد نصاب لازم را کسب کرده ، آزمون معارف اسلامی دانشگاه را با موفقیت سپری کنند و نمره مناسبی را در مصاحبه شفاهی بدست آورند مورد پذیرش قرار خواهد داد.

دانش و توانايي کاري دانش‌آموختگان اين رشته:

تحصيل کرده‌ي رشته‌ي مديريت از نظريه‌ها و تئوري‌هاي مختلف درباره‌ي مديريت سازمان‌ها، ادارات و شرکتها آگاهي پيدا مي‌کند؛ اطلاعات مفيدي در زمينه‌ي وضعيت اداره‌ي سازمان‌ها در کشور و ساير کشورها به دست ‌مي‌آورد و از روش‌ها و ابزارهاي تخصصي مورد نياز در مديريت (روش‌هاي آماري، رياضيات، برخي نرم‌افزارهاي کامپيوتري‌ و....) اطلاع مي‌يابد. دانش‌آموخته اين رشته، با وظايف معمول يک مدير (برنامه‌ريزي، تصميم‌گيري، سازماندهي، رهبري، کنترل و نظارت) نقش‌هايي که يک مدير در سازمان مي‌تواند ايفا نمايد و مسائل مربوط به آن آشنا مي‌شود. وي در ضمن، فهمي بالاتر از عامه مردم و توانايي تجزيه و تحليل در مسائل مربوط به اين موضوعات را بدست مي‌آورد. تحصيل در اين رشته، دانشجو را به شناخت افراد و سرمايه‌هاي انساني سازمان و کارکردن با آنان آگاه مي‌نمايد.

هرچند هدف اصلی دانشگاه امام صادق علیه السلام از تأسیس این رشته، تربیت نظریه پردازانی با اندیشه اسلامی در این حوزه است اما طبيعی است که همه دانش‌آموختگان اين رشته دارای گرایش‌های مطالعاتی و پژوهشی نباشند ،لذا برخی از ايشان وارد حوزه‌های اجرایی و مدیريتی می‌شوند و به خدمت به نظام اسلامی می‌پردازند. مراکز حساسی چون وزارت اقتصاد و دارایی، معاونت برنامه‌ريزی و نيروی انسانی ریاست جمهوری، سازمان بورس و اوراق بهادار، بانک مرکزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی و ... از جمله مراکزی هستند که نيازمند نيروهای متخصص و متعهد در این حوزه می‌باشند.

برای آشنایی بیشتر: http://mgt.isu.ac.ir